گۆلچى تۆپی پێ


    له‌ تۆپى پێدا گۆلچیش یه‌كێكه‌ له‌ یاریزانه‌كان و به‌رگرى له‌ گۆڵ ده‌كات، گۆلچى تاكه‌ یاریزانه‌ كه‌ ده‌توانىَ تۆپ به‌ده‌ست بگرىَ ، به‌ڵام ئه‌ویش مه‌رجى خۆى هه‌یه‌ و ده‌بێ ته‌نها له‌ نێو ناوچه‌ى سزا تۆپ به‌ده‌ست بگرێ، وه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ر هه‌موو تیپێك كه‌ گۆلچییان له‌گه‌ڵ بێ له‌ یارى كردندا تاوه‌كو ته‌واو بوونى یارییه‌كه‌ ، بۆ نمونه‌ ئه‌گه‌ر یاریزانێكى تر توشى پێكان هات یان له‌ یارییه‌كه‌ دوور خرایه‌وه‌ به‌ كارتى سور ئه‌توانرێ بێ ئه‌و یاریزانه‌ش یارییه‌كه‌ ته‌واو بكرێ ، به‌ڵام ناتوانرێ به‌بێ گۆلچى یارى بكرێ، ئه‌گه‌ر هاتوو گۆلچیش توشى پێكان هات یان به‌كارتى سور ده‌ركرا ئه‌وا پێویسته‌ گۆلچییه‌كى تر بێته‌ جێگاى ، ئه‌گه‌ر له‌و كاته‌دا كارتى گۆرِینى یاریزانه‌كان ته‌واو بووبىَ ، ئه‌وكات ده‌بێ یه‌كێك له‌یاریزانه‌كانى نێو یاریگا ببێته‌ گۆلچى .


مێژوو
    له‌ تۆپى پێدا زۆر گۆرِانكارى رِوویانداوه‌ سه‌باره‌ت به‌شوێنى یاریزانان ، بۆ نموونه‌ شوێنى یاریزانه‌كان گۆرِاو پاش و پێشیان پێ كراوه‌ ، یان ژماره‌ى هێرشبه‌ران زیاد كراوه‌ یان كه‌م كراوه‌ته‌وه‌ ، به‌ڵام گۆلچى وه‌ك خۆى ماوه‌ته‌وه‌ و هیچ گۆرِانكارییه‌كى به‌سه‌ردا نه‌هاتووه‌ و جێ گۆرِكێى پێ نه‌كراوه‌ و ته‌نها به‌یه‌ك گۆلچى پارێزگارى له‌ گۆڵ كراوه‌ ، هه‌رچه‌نده‌ له‌سه‌ره‌تاى دروست بوونى تۆپى پێدا رِێكخه‌رانى تۆپى پێ دیارییان نه‌كردووه‌ كه‌ ده‌بێ به‌چه‌ند هێرشبه‌ر یارى بكرێ ، یان به‌چه‌ند یاریزان به‌رگرى بكرێ ، به‌ڵام ئه‌وه‌یان دیارى كردووه‌ كه‌ ده‌بێ ته‌نها یه‌ك یاریزان ببێته‌ گۆلچى و به‌یه‌ك گۆلچى یارى بكرێ .
    وه‌ به‌شێوه‌یه‌كى گشتى گۆلچى ته‌نها له‌ناوچه‌ى سزادا یارى به‌ تۆپ ده‌كات و تۆپ به‌ده‌ست ده‌گرێ ، له‌ سه‌ره‌تاكانى دروست بوونى تۆپى پێدا یاسایه‌ك هه‌بوو ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو كه‌ گۆلچى ده‌توانێ تاوه‌كو ناوه‌رِاستى یاریگا تۆپ به‌ده‌ست بگرێ ، به‌ڵام له‌ساڵى ( 1912 ) ئه‌م یاسایه‌ گۆرِاو برِیارییاندا نابێ گۆلچى تۆپ به‌ده‌ست بگرێ ته‌نها له‌ ناوچه‌ى سزا نه‌بێ .
وه‌ له‌ ناوه‌رِاستى سه‌ده‌ى بیستدا چه‌ند گۆلچییه‌ك به‌دیار كه‌وتن له‌وانه‌ (ئه‌مایۆ كاریزو ) ئه‌م گۆلچییه‌ كه‌توانى شێوه‌ى یارى كردن بگۆرِێ ، ئه‌م گۆلچیه‌ یه‌كه‌م كه‌س بوو ده‌سته‌وانه‌ى له‌ده‌ست كرد ، هه‌روه‌ها یه‌كه‌م گۆلچیشه‌ كه‌ بۆ یه‌كه‌م جار لێدانى گۆڵ جێ به‌جێ بكات بۆ دروست كردنى هێرشى پێچه‌وانه‌ بۆ سه‌ر تیپى به‌رامبه‌ر .
    پاشان له‌ نۆهه‌ده‌كان له‌ سه‌ده‌ى بیسته‌مدا یه‌كێتى تۆپى پێ هه‌ڵسا به‌گۆرِانى چه‌ند یاسایه‌ك بۆ گۆلچى ، برِیارییاندا نابێ گۆلچى تۆپ بگرێ ئه‌گه‌ر هاتوو یاریزانێكى خۆیان به‌ مه‌به‌ست تۆپى بۆ بگه‌رِێنێته‌وه‌ ، ته‌نها ئه‌و كاته‌ ئه‌توانىَ تۆپ بگرێته‌وه‌ له‌رِێگه‌ى یاریزانه‌كانى خۆیان ئه‌گه‌ر هاتوو یاریزانه‌كه‌ به‌سه‌ر یان به‌ سینگ یان به‌ شان تۆپى بۆ بگه‌رِێنێته‌وه‌ .
 

شێوه‌ى یارى كردن
    شوێنى گۆلچى له‌ هه‌موو شوێنه‌كانى تر تایبه‌ت تره‌ ، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گۆلچى ئه‌توانێ به‌ هه‌موو ئه‌ندامه‌كانى له‌شى تۆپ رِابگرێت و یارى پێ بكات ، به‌ مه‌رجێك له‌ ناو هێڵى سزا بێت .
   · گۆلچى ده‌توانێ ده‌ستى به‌كار بهێنێ بۆ تۆپ گرتن له‌ ناو هێڵى سزا .
   · كاتێ گۆلچییه‌ك تۆپ ده‌گرێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر تۆپه‌كه‌ دابنێ ناتوانێ جارێكى تر هه‌ڵى بگرێته‌وه‌ ته‌نها ئه‌گه‌ر یاریزانێكى تر تۆپه‌كه‌ى به‌ر بكه‌وێت ئه‌و كات ده‌توانێ جارێكى تر هه‌ڵى بگرێته‌وه‌ .
   سه‌باره‌ت به‌ گۆلچى چه‌ند یاسایه‌كى تایبه‌ت هه‌یه‌ ، هه‌ر وه‌كو چۆن یاریزانه‌كانى ترى نێو یاریگا یاسایان له‌سه‌ر دانراوه‌ ، ئه‌و یاسایانه‌ش به‌ ئاسانى جێ به‌جێ ده‌كرێ .
   وه‌ له‌سه‌ر گۆلچى نه‌كراوه‌ كه‌ ته‌نها له‌نێو هێڵى سزا بێت ، به‌ڵكو ده‌توانن هێرشبه‌رن له‌ هه‌موو شوێنێكى یاریگا ، وه‌ ده‌توانن گۆڵ تۆمار بكه‌ن ، زۆر جاریش بینراوه‌ له‌ خوله‌كه‌كانى كۆتاییدا كه‌ گۆلچى هێرشى بردۆته‌ سه‌ر تیپى به‌رامبه‌ر له‌كاتێكدا ئه‌گه‌ر هاتوو پیپه‌كه‌ى به‌گۆڵ له‌پاش بێ ، یان تیپه‌كه‌ى پێویستى به‌ بردنه‌وه‌ هه‌بێت ، له‌و كاته‌دا گۆلچى ده‌چێته‌ پێش بۆ زیاد كردنى ژماره‌ى هێرشبه‌ران.
   وه‌ ژماره‌یه‌كى زۆر له‌ گۆلچیه‌كان گۆڵیان تۆماركردووه‌ له‌ لێدانه‌كانى رِاسته‌وخۆ و لێدانى سزا ، بۆ نموونه‌ ( خوسیه‌ لویس ، تشیلافیرت ، روجیریو سینى ) ئه‌م گۆلچییانه‌ له‌ یارییه‌كاندا گۆڵیان تۆمار كردووه‌ ، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وانه‌ گۆلچیش بوونه‌ ، وه‌هه‌روه‌ها ( روجیریو سینى ) به‌یه‌كه‌مین گۆلچى داده‌نرێ له‌ تۆماركردنى گۆڵ ، كه‌ توانیویه‌تى 66 گۆڵ تۆمار بكات ( 23 ئوكتوبر 2006 )
 

جلو به‌رگ
   پێویسته‌ له‌سه‌ر گۆلچى كه‌ جل و به‌رگێك له‌به‌ر بكات پێچه‌وانه‌ى جل و به‌رگى هه‌ردوو تیپ بێت ، پێویسته‌ ئه‌و جل و به‌رگه‌ باشتر بێت له‌ جل و به‌رگى به‌رگرى كاران .
   وه‌ چه‌ندان گۆلچى نازناویان به‌ده‌ست هێناوه‌ له‌رِووى له‌به‌ر كردنى جلوبه‌رگ ، به‌گۆلچى ( لیف یاشین ) ده‌وترا جاڵ جاڵۆكه‌ى رِه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌ى هه‌رده‌م سه‌رتاپا جلى رِه‌شى ده‌پۆشى ، وه‌ هه‌روه‌ها ( جورج كامبوس ) به‌ ناوبنگ بوو به‌ جلى رِه‌نگاو رِه‌نگ .
   گۆلچى ده‌سته‌وانه‌ له‌ ده‌ست ده‌كات بۆ باشتر به‌رپه‌چدانه‌وه‌ى تۆپه‌كان و پارێزگارى خۆیان له‌ پێكان ، وه‌ ئێستا ده‌سته‌وانه‌ى وا هه‌یه‌ كه‌ یارمه‌تیت ده‌دات بۆ پارێزگارى كردن له‌ پێكان ، وه‌كو شكانى په‌نجه‌كان .
 

گۆلچیه‌ به‌ناو بانگه‌كان
   یه‌كێتى تۆپى پىَ هه‌ستا به‌سه‌ر ژمێرییه‌ك له‌ تۆپى پىَ به‌ هه‌ڵبژاردنى باشترین 20 گۆلچى تۆپى پىَ ، وه‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ش به‌م شێوه‌یه‌ى خواره‌وه‌ بوو :

 

لیف یاشین
 غوردون بانكس
 دینو زوف
 سیب مایر
 ریكاردو زامورا
 خوسیه لویس تشیلافیرت
· بیتر شمایكل
· بیتر شیلتون
· فرانتیسك بالینكا
· ڕمادیو كاریزو
· جیلمار
· لادیسلاو مازوركوزو
· بات جینینغز
· ڕوبالدو فیلول
· ڕنتونیو كارباخال
· جین ماری بفاف
· رینات داساییف
· غیولا غروسیش
· توماس رافیللی
· والتر زینغا


گۆڵچی ساڵ:
· 1987 جین ماری بفاف
· 1988 رینات داساییف
· 1989 والتر زینغا
· 1990 والتر زینغا
· 1991 والتر زینغا
· 1992 بیتر شمایكل
· 1993 بیتر شمایكل
· 1994 میكل برود هومی
· 1995 خوسیه لویس تشیلافیرت
· 1996 ڕندریاس كوبكه
· 1997 خوسیه لویس تشیلافیرت
· 1998 خوسیه لویس تشیلافیرت
· 1999 ڕولیفر كان
· 2000 فابیان بارتیز
· 2001 ڕولیفر كان
· 2002 ڕولیفر كان
· 2003 جیانلویجی بوفون
· 2004 جیانلویجی بوفون
  2005 بیتر تشیك